Dziecko

Raczkowanie – jak można ćwiczyć z maluszkiem?

niemowlę raczkuje

Dla maluszka raczkowanie to gimnastyka ciała i umysłu, która niesie ze sobą mnóstwo korzyści. Koordynacja ruchu podczas raczkowania wymaga współpracy obu półkul mózgu, aby dziecko wykonywało na przemian ruchy rączką i nóżką. Tworzą się nowe połączenia nerwowe, które wpływają na rozwój intelektualny dziecka w przyszłości.

Od ponad dziesięciu miesięcy ćwiczę z moimi chłopcami pod okiem fizjoterapeutów regularnie w każdym tygodniu. Ćwiczenia w formie zabawy powtarzamy w domu i muszę przyznać, że moje wcześniaki dorównują swoim rówieśnikom i ciągle mnie zaskakują.  Na przykładzie swoich dzieci widzę, jak wiele potrafią zdziałać proste ćwiczenia. Dobry start dziecka wpływa na jego możliwości w przyszłości, dlatego zachęcam do obserwowania czy maluszek próbuje już raczkować i do wspierania go w zdobywaniu tej nowej, bardzo cennej umiejętności.

Jakie są zalety raczkowania?

Fizjoterapeuci, z którymi spotykamy się na zajęciach uważają, że raczkowanie jest krokiem milowym w rozwoju dziecka. Do najważniejszych zalet poruszania się na czworakach należą:

1. Kształtowanie prawidłowej postawy ciała

Raczkowanie wzmacnia mięśnie stabilizujące kręgosłup, rąk, mięśnie bioder, brzucha i szyi. Pomaga ustawiać prawidłowo panewki biodrowe i stopy oraz wzmacnia nadgarstki. Dla przykładu mój synek układał się w pozycji leżącej na kształt litery C. Przechylał też główkę na jedną stronę, przez co jeden bok ciała był krótszy. Raczkowanie pomogło mu wyeliminować wady postawy i asymetrię ułożenia ciała.

2. Rozwijanie koordynacji ruchowo-wzrokowej

Niemowlę koordynuje ruchy całego ciała, głównie tułowia i kończyn z ruchami gałek ocznych. Podczas raczkowania dziecko ćwiczy równowagę ciała, a w przyszłości lepiej utrzymuje równowagę w pozycji siedzącej i stojącej, ma lepiej zintegrowane odruchy ciała.

3. Ćwiczenie dla mózgu

Ruchy naprzemienne wymagają pracy obu półkul mózgu jednocześnie. Przy takim ruchu półkule mózgu muszą ze sobą współpracować, dlatego tworzą się nowe połączenia neuronów. Im gęstsza jest sieć połączeń, tym lepsza komunikacja między nimi. Dziecko, które raczkowało będzie lepiej się koncentrować, łatwiej nauczy się choćby łapać piłkę, jeździć na rowerze a nawet mówić, pisać i czytać.

4. Rozwijanie wzroku dziecka

Dziecko ma szerszą perspektywę widzenia, uczy się orientować w przestrzeni i ocenia odległości od przedmiotów. Maluch potrafi dostrzec i ominąć przeszkody na swojej drodze.

Kiedy dziecko zaczyna raczkować?

Dzieci zaczynają raczkować miedzy 6 a 12 miesiącem życia, choć większość z nich zdobywa tę umiejętność około ósmego miesiąca. Kiedy maluszek już ładnie pełza i potrafi utrzymać pozycję siedzącą (co nie jest jednoznaczne z samodzielnym siadaniem) można go zachęcać do raczkowania. Jeżeli mamy wątpliwości lub obawy, zawsze warto skonsultować się z fizjoterapeutą, lekarzem rehabilitacji czy pediatrą. Dziecko, które potrafi utrzymać pozycję siedzącą ma mocne mięśnie tułowia i brzuszka, które pomagają mu przyjąć pozycję na czworakach. Często jednak dzieci uczą się równolegle siadania i raczkowania, tak też było w naszym przypadku. Jak wspierać dziecko w nauce siedzenia zobacz tutaj.

Co przygotować do raczkowania?

Między piątym i ósmym miesiącem życia dziecko zaczyna eksplorować przestrzeń i warto wtedy zachęcić maluszka  do przemieszczania się poprzez kładzenie dziecka na podłodze. Maluszek potrzebuje miejsca oraz  prostych zabawek, które go do przemieszczania zachęcą. Zadbajmy o to, aby w zasięgu dziecka nie znalazły się jakieś niebezpieczne przedmioty. Wszystkie gniazdka powinny być zabezpieczone przed włożeniem małych paluszków. Drobne przedmioty w szafkach i szufladach warto przenieść wyżej poza zasięgiem małych rączek, podobnie z kwiatami doniczkowymi. Powierzchnia do raczkowania nie powinna być śliska, to może być mata typu puzzle, dywan, kołdra, koc czy prześcieradło. Na śliskiej nawierzchni szkrab będzie się czuł mniej pewnie i mniej bezpiecznie. Zadbajmy o komfort w czasie ruchu czyli dobierzmy odpowiedni rozmiar pieluszki, aby nie uwierała i nie była za duża. Na czas ćwiczeń najlepiej ubrać malucha w body i zostawić gołe nóżki. Można ubrać dłuższe spodenki zakrywające kolana lub rajtuzy z antypoślizgowymi elementami, aby maluszek nie harował kolanek w czasie swoich pieszych wędrówek.

Jak zachęcać maluszka do raczkowania?

Jeśli położymy dziecku proste zabawki lub ciekawy przedmiot, którego nie zna w pewnej odległości, naturalnie zachęcimy go do przemieszczenia się jego kierunku. Warto ustawić jedną czy dwie rzeczy, aby maluch nie rozpraszał się, w którą stronę ma pójść.

nauka raczkowania na poduszkach

Na fizjoterapii używamy półwałka lub poduszki sensomotorycznej, a w domu możemy je zastąpić zrolowanym ręcznikiem, kocem czy zwykłą poduszką. Ustawiamy poduszki jako przeszkody na drodze malucha, aby zachęcić go do podnoszenia się na kolankach i opierania się na prostych rękach. Możemy też przełożyć dziecko przez wałek dmuchany lub zrolowany ręcznik albo naszą nogę i położyć zabawkę z drugiej strony, aby maluch po nią sięgał na wyprostowanych rączkach czy przeszedł na drugą stronę jak przez przeszkodę.

Dziecko przyjmujące pozycję raczkującą na prostych rączkach i kolankach, jeszcze zanim zacznie się przemieszczać, kiwa się do przodu i do tyłu. Możemy mu w tym pomóc podtrzymując jego bioderka i wspierając w kołysaniu przód – tył zanim rozjedzie się na nóżkach do pozycji na brzuszku. Przytrzymanie bioderek pozwala na dłuższe trzymanie pozycji na czworakach.

raczkowanie kiwanie bioderek do tyłu

Poniżej podaję kilka przydatnych ćwiczeń do raczkowania:

W pozycji raczkującej chwytamy nóżkę za udo i przekładamy do przodu w kolejności nogę lewą – prawą rękę – nogę prawą i lewą rękę. Jeżeli wychodzimy od nóżki to przekładamy naprzemiennie nogę i przeciwległą rękę. Jeżeli wychodzimy od ręki to przekładamy rękę i nogę z tej samej strony ciała a potem drugą stronę czyli lewa ręka –lewa noga – prawa ręka – prawa noga.

raczkowanie od nóżki lewej raczkowanie prawa rękaraczkowanie nóżka prawaraczkowanie rączka lewa

Możemy trzymać dziecko za klatkę piersiową jedną ręką a drugą trzymamy za jedną nóżkę i przesuwamy się do przodu kiwając dziecko na boki ręką trzymającą za paszki.

raczkowanie trzymanie za klatkę piersiowąraczkowanie trzymanie za klatkę

Opieramy się o podest na kolankach i przesuwając go, przechodzimy na kolankach do przodu.

raczkowanie przy podeścieraczkowanie przy przesuwanym podeście

Ćwiczymy równowagę na piłce, w pozycji siedzącej przechylamy piłkę raz na lewo raz na prawo. Dziecko powinno oprzeć się na rączce, żeby zachować równowagę. To ćwiczenie pomaga też w nauce siedzenia (zobacz tutaj).

raczkowanie przy jeździkuĆwiczymy przejście z pozycji siedzącej do raczkującej, dajemy ręce na bok i przechodzimy na kolanka.

Możemy opierać się o jeżdżącą zabawkę i przesuwać się na kolankach.

Co może przeszkodzić w raczkowaniu?

Około 10% dzieci pomija etap raczkowania, choć zazwyczaj kryje się za tym jakaś przyczyna. Czasem rodzice chcieliby pochwalić się chodzącym bardzo wcześnie maluszkiem, dlatego zachęcają go od razu do nauki chodzenia. Wcześnie pionizują malucha, stawiają przy meblach i kupują pchacz, a dziecko, które stawia pierwsze kroki, niechętnie będzie chciało raczkować.

Niekiedy niemowlę rzadko ma okazję do leżenia brzuszkiem na podłodze czy macie. Zamiast tego większość czasu spędza w jednym miejscu np. w łóżeczku, bujaczkach czy chodzikach i nie ma możliwości oraz przestrzeni do przemieszczania.

Przyczyną może też być zbyt długie trzymanie dziecka w pozycji siedzącej. Maluch zanim nauczy się samodzielnie siadać, potrzebuje wsparcia rodziców, aby Ci położyli go na brzuszek.

Inne przyczyny mogą wynikać ze słabych mięśni rąk (wiotkość mięśni, inne zespoły mięśniowe). Może okazać się, że dziecko ma nadwagę, dlatego niechętnie się przemieszcza.

Na pocieszenie dodam, że raczkowanie nie jest obligatoryjne, dziecko może pominąć ten etap w rozwoju choć nie obejdzie się to bez straty w/w benefitów. Zachęcam, żeby wspierać małego smyka w zdobyciu tej umiejętności i nie pomijać celowo tego etapu w jego rozwoju.

 

No Comments
Leave a Reply